Filmy SF

[Q__]

Trochę narzekania - w duecie z AI - na nowe filmy SF:

Project Hail Mary and Disclosure Day are not that good at being hard SF?

Project Hail Mary i Disclosure Day (reż. Steven Spielberg) bywają krytykowane jako ,,słabe" przykłady twardego science-fiction (hard SF), ponieważ obie produkcje w swoich filmowych adaptacjach przedkładają emocje, humanistyczny optymizm i dramat nad rygorystyczną, szczegółową naukę. [1, 2]
Oto dlaczego tak się dzieje:
## Project Hail Mary (film)

* Uproszczenie nauki: O ile książka Andy'ego Weira drobiazgowo tłumaczyła każdy eksperyment chemiczny i fizyczny, o tyle film uprościł te procesy. Astrofag (organizm zjadający energię słońca) działa w filmie bardziej jak magiczne źródło zasilania (np. dilithium) niż element realnej biologii.
* Biologiczne absurdy: Relacja głównego bohatera z obcym (Rockycm) i jego fizjologia są traktowane z przymrużeniem oka, co odsuwa film w stronę ciepłej baśni science-fantasy, a nie twardej spekulacji naukowej.
* Ton opowieści: Zamiast chłodnego, realistycznego podejścia do katastrofy kosmicznej, dzieło stawia na uniwersalny optymizm i relacje, które zacierają granice naukowego rygoru. [1, 2, 3]

## Disclosure Day (2026)

* Dramat ponad fizyką: Nowy film Stevena Spielberga to w gruncie rzeczy dramat społeczno-egzystencjalny i opowieść o konspiracji, a nie opowieść o technologii czy kosmosie.
* Brak naukowego zaplecza: W filmie niemal w ogóle nie ma elementów ,,twardej" nauki – fizyki, inżynierii czy logistyki kontaktu z obcą cywilizacją. Skupia się on na kwestiach wiary, pamięci, moralności i reakcji psychologicznej ludzi.
* Konwencja Hollywood: Spielberg stosuje naukę jedynie jako dekorację (set-dressing) dla uniwersalnych tematów ludzkich, co purystów hard SF mocno rozczarowuje. [4, 5, 6, 7]

Podsumowując: oba filmy rezygnują z matematycznej i technicznej dokładności na rzecz emocjonalnego przekazu i budowania uniwersalnej empatii, przez co fani klasycznego, surowego hard SF słusznie uważają je za pozycje bardziej miękkie i spekulatywne. [1, 3]

[1] [https://www.space.com/entertainment/space-movies-shows/how-the-project-hail-mary-book-walks-the-line-between-hard-and-speculative-science-fiction-and-why-the-film-did-not]
[2] [https://www.facebook.com/groups/andyweir/posts/1746250649606532/]
[3] [https://www.facebook.com/slashfilm/posts/sci-fi-movies-project-hail-mary-and-disclosure-day-are-telling-very-different-st/1606773857776103/]
[4] [https://www.reddit.com/r/ProjectHailMary/comments/1u4i4l0/phm_ruined_disclosure_day_for_me/]
[5] [https://www.facebook.com/ManyThingsDaveMcRae/posts/my-thoughts-on-disclosure-day-potential-spoilers-ahead-i-may-ruffle-some-feather/1456622163170940/]
[6] [https://bstoriescinema.substack.com/p/disclosure-day-2026-review]
[7] [https://medium.com/b-stories/disclosure-day-2026-review-db5cd812264a]

[Q__]

O przewagach "U Are the Universe" nad "Projectem Hail Mary":
https://reactormag.com/movie-review-ukranian-science-fiction-u-are-the-universe/

[Q__]

O wizjonerskich filmach SF, które usiłowano 'zakopać":
https://www.youtube.com/watch?v=twcCpdpe_bk

Na liście:

Metropolis (1927)
The Day the Earth Stood Still (1951)
Forbidden Planet (1956)
Invasion of the Body Snatchers (1956)
2001: A Space Odyssey (1968)
Planet of the Apes (1968)
THX 1138 (1971)
Solaris (1972)
Alien (1979)
Blade Runner (1982)
The Thing (1982)
The Terminator (1984)
Brazil (1985)
The Fly (1986)
The Matrix (1999)

[WVR23PH]

Właśnie obejrzałem ponownie Soylent Green i muszę przyznać, że zestarzał się w sposób momentami fascynujący.
UWAGA SPOILERY!
Mamy przeludnienie, zatrute środowisko, wymierające oceany, brak żywności, gigantyczne nierówności i złe korporacje - klasyczny zestaw katastroficzny epoki. Przy czym wyjaśnienie ekologicznej zagłady jest bardzo w duchu tamtych czasów: "naukowcy zatruli wodę i glebę, środowisko się załamało, świat umiera". Mało tu myślenia o całym systemie produkcji żywności, hodowli, zużyciu zasobów itd.
Co jest o tyle zabawne, że jedzenie zwierząt jest w tym świecie całkowicie normalne - bohaterowie cieszą się jak dzieci na widok kawałka wołowiny. Problem zaczyna się dopiero wtedy, kiedy okazuje się, że  Soylent Green jest robiony z ludzi .
Tymczasem przez cały film ludzie są już traktowani jak rzeczy.
Najbardziej rzuca się w oczy Shirl. Kobiety są dosłownie częścią wyposażenia — "furniture" - kobieta będąca elementem wyposażenia mieszkań bogaczy. Thorn - główny  bohater, grany przez Hestona - przychodzi do niej i praktycznie automatycznie zakłada, że seks jest częścią jego przywilejów. Ona właściwie nie ma nic do powiedzenia. A ten sam Thorn ma być naszym przewodnikiem po moralnym horrorze świata, w którym ludzi sprowadzono do towaru.
Czyli mniej więcej:
człowiek jako jedzenie — niewyobrażalna zbrodnia
kobieta jako mebel — najwyraźniej element wystroju
I tu można zrobić całkiem ciekawy odczyt: Soylent Green jest horrorem nie tyle dlatego, że ludzie jedzą ludzi, tylko dlatego, że człowiek nagle sam zostaje wrzucony do kategorii "mięso". Granica moralna przebiega dokładnie tam, gdzie kończy się "my", a zaczyna "coś, co można wykorzystać".
Co zresztą pięknie łączy się z innym filmem z epoki — Teksańską Masakrą Piłą Mechaniczną. Ten film można spokojnie czytać jako bojowo wręcz wegetariański horror: rodzina Sawyerów traktuje ludzi dokładnie tak, jak przemysł traktuje zwierzęta — hodowla, ubój, skórowanie, mięso, odpady. Tylko tym razem kamera zmusza nas, żeby stanąć po drugiej stronie noża.
I w obu filmach jest ten sam bardzo ciekawy problem: czy horror zaczyna się dopiero wtedy, kiedy to my stajemy się mięsem?
Dlatego Soylent Green nadal jest świetnym kawałkiem dystopii, ale dziś chyba bardziej interesuje mnie jako kapsuła mentalności początku lat 70. niż jako ponadczasowa przestroga.
Klimat — świetny. Pomysły — świetne. Wizja ekologicznej katastrofy — momentami bardzo mocna.
Ale moralność tego świata jest chwilami tak archaiczna  (że aż obrzydliwa), że aż trudno nie zauważyć ironii, której sam film chyba zupełnie nie widzi.

[Q__]

Kobiety są dosłownie częścią wyposażenia — "furniture" - kobieta będąca elementem wyposażenia mieszkań bogaczy. Thorn - główny  bohater, grany przez Hestona - przychodzi do niej i praktycznie automatycznie zakłada, że seks jest częścią jego przywilejów. Ona właściwie nie ma nic do powiedzenia. A ten sam Thorn ma być naszym przewodnikiem po moralnym horrorze świata, w którym ludzi sprowadzono do towaru.

Swoją drogą ciekawe jak by się to oglądało gdyby sytuację gender swapować (kobieca protagonistka i męski "mebel")?

czy horror zaczyna się dopiero wtedy, kiedy to my stajemy się mięsem?

Coś b. podobnego było grane wiele razy - w różnych Trekach (ORV nie wykluczając ) już od "The Cage" właściwie, czy u Le Guin. I zdaje się, że jest to jeden z lepszych sposobów budzenia empatii, acz nie zawsze działa - oporny widz skupi się na czysto fikcyjnej sytuacji, z pominięciem jej zaokiennego kontekstu, lub - kłania się trumpistowski ogląd Moclan - powie, jeśli sytuacja pozwoli, "zobaczcie co tamci zrobiliby nam, gdyby mogli" (cóż, może by i zrobili, ludzie - niezależnie od orientacji - nie są ideałami, ale - przynajmniej póki co - to nie oni robią, tylko im się od paru wieków robi, a ty - widzu-tak-nastawiony - alboś ślepy, albo głupiego udajesz).

ps. Można powiedzieć; że obecna Shuri to akt sprawiedliwości losu za tamtą Shirl .

[Q__]

WVR23PH, jakby się z Tobą dogadali . Refleksje po latach o filmie "Soylent Green":
https://reactormag.com/soylent-green-human-life-as-fodder-for-a-dying-world/

[Q__]

O tym, dlaczego nie udało się przerobić "Autostopem przez Galaktykę" na kolejną franczyzę:
https://www.youtube.com/watch?v=HFTvqWFDSJs

[Q__]

Przypomnienie takich oto filmów SF lat "70:

Night of the Lepus (1972)
Starcrash (1978)
Empire of the Ants (1977)
The Final Programme (1973)
Bug (1975)
Message from Space (1978)
Demon Seed (1977)
The Incredible Melting Man (1977)
Beware! The Blob (1972)
The Visitor (1979)
https://www.youtube.com/watch?v=cTi8CZuf5to

[WVR23PH]

Widziałem 3 z tego, czaję się na kolejny 1.
Mikro-recki
The Final Programme – arthouse'owy urok brytyjskiego SF klasy B+, gdzie scenografia i aktorzy robią za cały budżet, a science fiction czai się głównie w podtekstach. Okultystyczno-transpłciowo-apokaliptyczne nie wiadomo co, które spaja te ruchome obrazki w coś, co ostatecznie można nazwać filmem. Absurd wybitny, niezależnie od tego, czy zamierzony. Adaptacja Moorcocka, z jednym z jego stałych bohaterów. Zdecydowanie najlepszy z trójki.
Demon Seed – demoniczna AI, która zamiast przejąć władzę nad światem, jak AI przystało, postanawia kogoś wy**chać, i spłodzić AI-antychrysta. Zimne wnętrza, chłodny design i  mroźny antagonista, z czasów, gdy komputer to jeszcze była wielka szafa. Metalowo-mięsny bachor objawiony w finale niewiele tu ociepla. Film straszy intelektualnie, emocjonalnie brzydzi, a poza tym okazuje się całkiem zgrabnym technothrillerem, który zestarzał się znacznie gorzej wizualnie niż koncepcyjnie. Adaptacja powieści Deana Koontza, swoją drogą.
Starcrash – włoskie Star Wars, jeszcze głupsze od oryginału, za to zdecydowanie bardziej seksowne. Roger Corman serwuje kosmiczną operę, w której wszystko jest podobne ale nie na tyle, by dało się kogoś o coś pozwać. Plastik, potwory, kosmiczne cuda i Christopher Plummer, który najwyraźniej pomylił plan zdjęciowy, oraz Caroline Munro, przeciwnie - dokładnie dopasowana. Kino popcornowe bez kompleksów i bez udawania, że chodzi o coś więcej. Siadaj i patrz, jak ten wehikuł gubi części w nadprzestrzeni.

[Q__]

Widziałem 3 z tego, czaję się na kolejny 1.

Które widziałeś - wiemy, a na ktory się czaisz?

Adaptacja Moorcocka, z jednym z jego stałych bohaterów.

Jerry'm Corneliusem, wczesnohipsterskim, open source'owym, superagentem czystej anarchii (oraz genialnym fizykiem i rockmanem), a do tego jednym z wcieleń Wiecznego Wojownika. (IMHO zaś moorcockowskim futurystycznym Byronem. I nowofalowym Bondem skrzyżowanym z Docem Savage.) Moebius tak go postrzegał :

Cóż, Nowa Fala nie kończyła się na Ballardzie, Aldissie, Ellisonie, Zelazny'm, Dicku, Delany'm i Le Guin, o pomniejszych Silverbergach nie wspominając...

Demon Seed – demoniczna AI, która zamiast przejąć władzę nad światem, jak AI przystało, postanawia kogoś wy**chać, i spłodzić AI-antychrysta.

Widziałem to kiedyś, lata temu, coś mi się zdaje, że w czarno-białej kopii (ale dlaczego w takiej?). Pamiętam, że nie wiedziałem wtedy czy postawić tego Proteusa (do którego poczułem pod koniec coś na kształt przewrotnej sympatii) na jednej półce z HAL-em i GOLEM-em, acz niżej od nich, czy jednak uznać, że ten film obraża mój intelekt.
W każdym razie i tak chyba najbardziej SF serio z całego dorobku Koontza (z którego przyswoilem niemało, bo chciałem pojąć skąd ten fenomen, ale jakoś mi nie podchodził; ot, czytadła).

Starcrash – włoskie Star Wars

Pamiętam, że wspominane jeszcze na starej wersji forum. Acz b. lakonicznie:
https://muzeum.startrek.pl/forum/index.php?phrase=Starcrash&searchType=0&where=0&action=search&searchGo=1

ps. Ilustracyjnie, trailery "The Final Programme":
https://www.youtube.com/watch?v=Uemp_RDmgi0
I "Demon Seed":
https://www.youtube.com/watch?v=Lrhruu4x_08

[WVR23PH]

a na ktory się czaisz?

The Visitor
Widziałem trailer, jakąś polecajkę na YT... zapowiada się kolejne zapomniane a smakowite dziwactwo.

[Q__]

Ten tytuł jakoś zrósł się z SF-owymi dziwnościami - jak nie świetny odcinek DS9, to dość newage'owski serial emmerichowo-devlinowy z Chrisem o poranku... wróć... Johnem Corbettem w roli głównej. Ciekawe czy to wpływ - zwlaszcza w tym drugim przypadku - tego - jak widzę - w istocie b. dziwnego filmu...

[Q__]

Dalsze listy polecankowe:

1. Time Bandits (1981)
2. Timerider (1982)
3. The Philadelphia Experiment (1984)
4. The Terminator (1984)
5. Trancers (1984)
6. My Science Project (1985)
7. The Blue Yonder (1985)
8. Biggles. Adventures in Time (1986)
9. Timestalkers (1987)
10. The Navigator: A Medieval Odyssey (1988)
11. Millennium (1989)
12. Warlock (1989)
13. The Spirit of '76 (1990)
14. Time Runner (1993)
15. 12:01 (1993)
16. TimeCop (1994)
17. 12 Monkeys (1995)
18. Retroactive (1997)
19. The Sticky Fingers of Time (1997)
20. Time at the Top (1999)
https://www.youtube.com/watch?v=Z-3B5LIiK74


https://www.youtube.com/watch?v=JbcxZE5sAJc

Te b. specyficzne:
https://www.youtube.com/watch?v=LhfBSeKx_nw
https://www.youtube.com/watch?v=0zEmL17HoLA

1. The Void (2016)
2. Lucy (2014)
3. A Cure for Wellness (2016)
4. Project Power (2020)
5. Spectral (2016)
6. Extinction (2018)
7. Transcendence (2014)
8. The Kitchen (2023)
9. Prey (2022)
10. The Osiris Child (2016)
11. Kill Command (2016)
12. Code 8: Part II (2024)
13. Broadcast Signal Intrusion (2021)
14. Encounter (2021)
15. The Beyond (2017)
16. Needle in a Timestack (2021)
17. Extracted (2012)
18. Lapsis (2020)
19. The Last Days of American Crime (2020)
20. Linoleum (2022)
21. Await Further Instructions (2018)
22. Portals (2019)
23. Defective (2017)
24. Fried Barry (2020)
25. Outside the Wire (2021)
https://www.youtube.com/watch?v=-a9K3FbTMkY

10. Jumper (2008) 
9. Deep Impact (1998) 
8. Lost in Space (1998) 
7. I, Robot (2004) 
6. The Day After Tomorrow (2004) 
5. Cocoon (1985) 
4. Signs (2002) 
3. I Am Legend (2007) 
2. Stargate (1994) 
1. Avatar (2009)
https://www.youtube.com/watch?v=0FuIof2V-NY

20. Red Planet
19. Mars Needs Moms
18. Soldier
17. Dark Fate
16. Furiosa
15. TRON
14. Code 46
13. Pandorum
12. The Postman
11. Dredd
10. Mortal Engines
9. Cloud Atlas
8. Sphere
7. The Abyss
6. Repo Men
5. Brazil
4. Waterworld
3. Gattaca
2. Tomorrowland
1. The Iron Giant
https://www.youtube.com/watch?v=3C0HlfTgiT8

20. Red Planet
19. Mission to Mars
18. Sphere
17. Deep Impact
16. Sputnik
15. Europa Report
14. The final Girls
13. Click
12. Renaissance
11. Sound of my Voice
10. The Ugly Swans
9. Another Earth
8. The Fountain
7. Sunshine
6. Equilibrium
5. I Origins
4. Source Code
3. Looper
2. The Butterfly Effect
1. Moon
https://www.youtube.com/watch?v=GXuFqdwCGFA

15  I Think We Are Alone Now
14. The Invasion
13. In the Shadow of the Moon
12  Redux Redux
11. Aniara
10. Archive
9. Vidocq
8. Possessor
7  Ender's Game
6. The Vast of Night
5. Seeking a friend for the end of the world
4. Another Earth
3. The Lobster
2. Upgrade
1. The Man from Earth
https://www.youtube.com/watch?v=29uqs7TvWUg

10. The Thirteenth Floor (1999)
9. Cypher (2002)
8. Frankenstein Unbound (1990)
7. Explorers (1985)
6. Attack the Block (2011)
5. Timescape (1992)
4. Snowpiercer (2013)
3. Seconds (1966)
2. Colossus: The Forbin Project (1970)
1. Until the End of the World (1991)
https://www.youtube.com/watch?v=BfIXRsxPjKs

11. Colossus: The Forbin Project (1970)
10. The Andromeda Strain (1971)
9. Silent Running (1972)
8. Gattaca (1997)
7. Contact (1997)
6. Primer (2004)
5. Moon (2009)
4. Europa Report (2013)
3. Aniara (2018)
2. Ad Astra (2019)
1. Stowaway (2021)
https://www.youtube.com/watch?v=ffJiImDeaow

10. Event Horizon (1997)
9. Sunshine (2007)
8. Pandorum (2009)
7. Europa Report (2013)
6. Sputnik (2020)
5. Supernova (2000)
4. Life (2017)
3. Apollo 18 (2011)
2. Infini (2015)
1. Pitch Black (2000)
https://www.youtube.com/watch?v=GAZ4kvyenLo

11. Body Snatchers
10. Splice
9. Xtro
8. Pandorum
7. No One Will Save You
6. Color Out of Space
5. Underwater
4. Event Horizon
3. Fire in the Sky
2. Possessor
1. Annihilation
https://www.youtube.com/watch?v=t_9ImuqUGEY

Z czego ostatnie советское :

11. Cosmic Voyage (1936)
10. Aelita: Queen of Mars (1924)
9. Through the Thorns to the Stars (1981)
8. City Zero (1988)
7. Amphibian Man (1962)
6. Inquest of Pilot Pirx (1979)
5. Dead Man's Letters (1986)
4. Planet of Storms (1962)
3. Solaris (1972)
2. Stalker (1979)
1. Kin-dza-dza! (1986)
https://www.youtube.com/watch?v=o0XKJWI87mE

12. The Andromeda Nebula (1967)
11. The Big Space Travel (1975)
10. The Sannikov Land (1973)
9. The Adventures of Elektronik (1979)
8. Moscow-Cassiopeia (1974)
7. Ivan Vasilievich Changes Profession (1973)
6. Dead Mountaineer's Hotel (1979)
5. The Heavens Call (1959)
4. Solaris (1968 TV)
3. Days of Eclipse (1988)
2. The Mystery of the Third Planet (1981)
1. Guest from the Future (1984)
https://www.youtube.com/watch?v=ufEjliK3Vds

[Q__]

Zwiastun ekranizacji powieści "Klara i Słońce" Noblisty Ishiguro, którą reżyseruje... T. Waititi (polska premiera dziś):
https://www.youtube.com/watch?v=wixzainceAE

EDIT:
Jest i recenzja filmowej "Klary..." ze strony Tor:
https://reactormag.com/movie-review-klara-and-the-sun-isnt-up-to-any-task-least-of-all-friendship/

[Q__]

Daniel Tessier o filmie "Mucha" ("The Fly") Cronenberga rocznicowo:
https://danieltessier.blogspot.com/2026/08/the-fly-forty-years-of-horror.html

A to kanał z filmikami punktującymi powszechne błędy produkcji SF (i wskazującymi chwalebne wyjątki):
https://www.youtube.com/@Ship-Yard/videos